Àkójọ ọ̀rọ̀ NAATI CCL Yoruba: ọ̀rọ̀ 214 tí ìjíròrò náà ń lò

Àkójọ ọ̀rọ̀ NAATI CCL Yoruba yìí ní nǹkan mẹ́ta nínú: ọ̀rọ̀ Gẹ̀ẹ́sì, ọ̀rọ̀ Yorùbá, àti ìlà kan tí ó ṣàlàyé ohun tí ọ̀rọ̀ náà túmọ̀ sí ní Ọsirélíà. A pín wọn sí kókó mẹ́wàá kan náà tí ìdánwò náà ń lò.

A ṣàtúnṣe rẹ̀ gbẹ̀yìn:

Kì í ṣe pé ẹ kò gbọ́ ‘bulk billing’ nígbà tí dókítà bá sọ ọ́. Sísọ ọ́ jáde ní Yorùbá kí apá tó ń bọ̀ tó dé ni ìṣòro náà. Centrelink, Medicare, superannuation, strata, bulk billing: èrò Ọsirélíà ni gbogbo wọn, kò sí ọ̀rọ̀ Yorùbá tí ó ti pé sórí ahọ́n ẹnikẹ́ni fún wọn. Ìdádúró náà ni ó ń pa àmì. Ẹni tí ó ń sọ Yorùbá ní ilé lójoojúmọ́ pàápàá ló ń kọsẹ̀ níbẹ̀: ní Gẹ̀ẹ́sì ni ó ti ń bá ilé ìfowópamọ́ àti ilé-ìwòsàn sọ̀rọ̀, ọ̀rọ̀ wọn kò sì tíì wọ Yorùbá rẹ̀ rí.

Ọ̀nà méjì ni àkójọ yìí gbọ́dọ̀ ṣiṣẹ́ fún yín. Gẹ̀ẹ́sì sí Yorùbá ni apá tí ó wúwo: referral gbọ́dọ̀ jáde bí ìtọ́kasí, redundancy bí ìmúkúrò-iṣẹ́, interest rate bí òṣùwọ̀n èlé, láìsí ìwádìí ọ̀rọ̀ lọ́kàn. Yorùbá sí Gẹ̀ẹ́sì ni ẹ̀gbẹ́ kejì, ó sì ní ìdẹkùn tirẹ̀: ìlé-jáde gbọ́dọ̀ di eviction, kì í ṣe àlàyé gígùn nípa bí wọ́n ṣe lé ẹnì kan kúrò nínú ilé. Àlàyé ìlà kan náà ni ìdí tí ọ̀wọ̀n kẹta fi wà: ọ̀rọ̀ bíi strata tàbí LHC loading ní ìtumọ̀ Ọsirélíà pàtó tí ìtumọ̀ lásán kì í gbé.

Bí a ṣe ń lo àkójọ yìí

Ìlera 37

Yàrá dókítà àdúgbò, ẹ̀ka pàjáwìrì àti ìpè ilé-ìwòsàn ni ìjíròrò ìlera ń wáyé: ìtọ́kasí sí dókítà akọ́ṣẹ́mọṣẹ́, ìwọ̀n-òògùn, ipa-ẹ̀gbẹ́, àti ìbéèrè bóyá dókítà náà ń ṣe bulk billing.

EnglishYorùbáÀlàyé
GP (General Practitioner)dókítà àdúgbò (GP)Dókítà àdúgbò tó ń tọ́jú àwọn ọ̀ràn ìlera gbáàtúù
specialistdókítà akọ́ṣẹ́mọṣẹ́Dókítà tó pọkàn pọ̀ sórí àgbègbè ìṣègùn pàtó
referralìtọ́kasí (referral)Lẹ́tà láti ọ̀dọ̀ dókítà àdúgbò láti lọ rí dókítà akọ́ṣẹ́mọṣẹ́
prescriptionìwé òògùnÀṣẹ tí dókítà kọ sílẹ̀ fún òògùn
dosageìwọ̀n-òògùnIye òògùn tí a ó mu
side effectipa-ẹ̀gbẹ́ (side effect)Ipa òògùn tí a kò fẹ́
diagnosisàyẹ̀wò-àrùnÌpinnu dókítà nípa irú àìsàn tí ẹnì kan ní
symptomàmì àìsànÀmì tó fi àìsàn hàn nínú ara
blood testàyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ láti ṣàwárí àìsàn
X-rayX-rayÀwòrán inú ara tí a ń lò láti rí egungun àti ara-inú
CT scanàyẹ̀wò CT (CT scan)Àyẹ̀wò àwòrán fífẹ̀ tó ń fi inú ara hàn ní fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́
MRIàyẹ̀wò MRI (MRI)Àyẹ̀wò àwòrán tó ń lo agbára-òòfà láti fi inú ara hàn ní kíkún
ECGàyẹ̀wò ọkàn-àyà (ECG)Àyẹ̀wò tó ń ṣàkọsílẹ̀ iṣẹ́ iná-mọ̀nàmọ́ná ọkàn-àyà
echocardiogramàyẹ̀wò-igbì ọkàn-àyà (echocardiogram)Àyẹ̀wò igbì-ohùn ti ọkàn-àyà
ultrasoundàyẹ̀wò igbì-ohùn (ultrasound)Àyẹ̀wò tó ń lo igbì-ohùn láti fi inú ara hàn
triageìpín-aláìsàn (triage)Pípín àwọn aláìsàn gẹ́gẹ́ bí ìkánjú ọ̀ràn wọn ní ibi-pàjáwìrì
emergency departmentẹ̀ka pàjáwìrìApá ilé-ìwòsàn tó ń tọ́jú àwọn ọ̀ràn pàjáwìrì
paracetamolparacetamolÒògùn ìrora àti ibà tí a ń pè ní acetaminophen tàbí Tylenol ní àwọn orílẹ̀-èdè kan
antibioticòògùn-àkòràn (antibiotic)Òògùn tó ń pa kòkòrò-àrùn tí ń fa àkòràn
allergyàléèsì (allergy)Ìfèsì ara sí oúnjẹ tàbí nǹkan kan tó ń fa ìnira
immunisationabẹ́rẹ́-àjẹsáraAbẹ́rẹ́ tó ń dáàbò bo ara lọ́wọ́ àwọn àrùn
MedicareMedicareÈtò ìdáàbòbò-ìlera ìjọba Ọsirélíà
bulk billingbulk billingDókítà ń gba owó láti ọ̀dọ̀ Medicare tààrà; aláìsàn kò san nǹkankan
dischargeìtúsílẹ̀ (discharge)Ìtúsílẹ̀ kúrò ní ilé-ìwòsàn
physiotherapyphysiotherapyÌtọ́jú tó ń lo eré-ìmárale láti tún ara àti iṣan ṣe
occupational therapyìtọ́jú-iṣẹ́ (occupational therapy)Ìtọ́jú tó ń ràn ènìyàn lọ́wọ́ pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ ìgbé-ayé ojoojúmọ́
midwifeagbẹ̀bíAkọ́ṣẹ́mọṣẹ́-ìlera tó ń tọ́jú obìnrin nígbà oyún àti ìbímọ
antenatal careìtọ́jú aboyúnÌtọ́jú-ìlera fún obìnrin nígbà oyún
chronic diseaseàrùn onígbà-pípẹ́Ipò-ìlera tó ń pẹ́ fún ìgbà pípẹ́
diabetesàtọ̀gbẹ (diabetes)Àrùn tí ṣúgà inú ẹ̀jẹ̀ ti ga ju bó ṣe yẹ lọ
asthmaikọ́-fèé (asthma)Àrùn-ẹ̀dọ̀fóró tó ń fa ìṣòro mímí
blood pressureìfúnpá ẹ̀jẹ̀ (blood pressure)Agbára tí ẹ̀jẹ̀ ń fi tì ògiri iṣan-ẹ̀jẹ̀
root canalìtọ́jú gbòǹgbò-eyín (root canal)Ìtọ́jú eyín láti tún iṣan eyín tó bàjẹ́ ṣe
glaucomaglaucomaÀrùn-ojú tó ń ṣẹlẹ̀ látàrí ìfúnpá gíga nínú ojú
dementiaàrùn-ìgbàgbé (dementia)Ìdínkù nínú agbára ìrántí àti ìronú
inhalerẹ̀rọ-ìfasímú (inhaler)Ẹ̀rọ fún fífa òògùn ikọ́-fèé sí inú ẹ̀dọ̀fóró
knee replacementìrọ́pò orúnkúnIṣẹ́-abẹ láti rọ́pò oríkèé orúnkún tó bàjẹ́

Ìṣíkiri 20

Ìpàdé pẹ̀lú aṣojú ìṣíkiri ni ó wọ́pọ̀ jù: fíìsà-afárá, àyẹ̀wò ọgbọ́n, EOI, àti ohun tí ẹ̀tọ́-iṣẹ́ inú fíìsà kan gbà láàyè.

EnglishYorùbáÀlàyé
visafíìsà (visa)Ìwé-àṣẹ tó ń jẹ́ kí ẹnì kan wọ orílẹ̀-èdè tàbí gbé inú rẹ̀
subclasssubclassIrú tàbí nọ́mbà pàtó ti fíìsà Ọsirélíà
permanent residencyibùgbé pípẹ́ (permanent residency)Ẹ̀tọ́ láti gbé ní Ọsirélíà fún àìnípẹ̀kun
citizenshipìjẹ́ ọmọ-ìlú (citizenship)Ipò jíjẹ́ ọmọ-ìlú orílẹ̀-èdè kan ní kíkún
skilled migrationìṣíkiri-ọgbọ́n (skilled migration)Ọ̀nà-ìṣíkiri tó dá lórí àwọn ọgbọ́n-iṣẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́
points testàyẹ̀wò-pọ́ìntì (points test)Ètò-ìṣirò tí a ń lò láti ṣàyẹ̀wò bóyá ènìyàn yẹ fún fíìsà
CoEìjẹ́rìí-ìforúkọsílẹ̀ (CoE)Ẹ̀rí ìforúkọsílẹ̀ ní yunifásítì fún fíìsà akẹ́kọ̀ọ́
bridging visafíìsà-afárá (bridging visa)Fíìsà fún ìgbà díẹ̀ nígbà tí a ń dúró de ìpinnu fíìsà tuntun
work rightsẹ̀tọ́-iṣẹ́ (work rights)Àṣẹ láti ṣiṣẹ́ tí àwọn ipò fíìsà fún ni
sponsorolùrànlọ́wọ́ (sponsor)Ẹni tàbí agbanisíṣẹ́ tó ń ti ìbéèrè fíìsà ẹnì kan lẹ́yìn
skills assessmentàyẹ̀wò ọgbọ́n (skills assessment)Àyẹ̀wò àwọn ẹ̀rí-ẹ̀kọ́ àti ọgbọ́n fún ète ìṣíkiri
EOIìfẹ́-ìkópa (EOI)Ìbéèrè tí ènìyàn fi sílẹ̀ kí a lè gbé e yẹ̀wò fún ìkésíni fíìsà
migration agentaṣojú ìṣíkiri (migration agent)Akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tó ní ìwé-àṣẹ, tó ń ran ènìyàn lọ́wọ́ pẹ̀lú àwọn ìbéèrè fíìsà
asylum seekerolùwá-ààbò (asylum seeker)Ẹni tó sá kúrò ní orílẹ̀-èdè rẹ̀ tó sì ń wá ìdáàbòbò
protection visafíìsà-ìdáàbòbò (protection visa)Fíìsà tí a fún àwọn tó nílò ìdáàbòbò lọ́wọ́ ewu
Department of Home AffairsDepartment of Home AffairsẸ̀ka ìjọba Ọsirélíà tó ń bójú tó ọ̀ràn ìṣíkiri
naturalisationdídi ọmọ-ìlú (naturalisation)Ìlànà dídi ọmọ-ìlú orílẹ̀-èdè kan
settlement servicesiṣẹ́-ìtọ́nisọ́nà aṣíkiri (settlement services)Àwọn iṣẹ́-àtìlẹ́yìn fún àwọn aṣíkiri tuntun ní Ọsirélíà
immigration detentionàtìmọ́lé-ìṣíkiri (immigration detention)Fífi ènìyàn sí àtìmọ́lé nígbà tí a ń yanjú ipò fíìsà rẹ̀
partner visafíìsà-alábàákẹ́gbẹ́ (partner visa)Fíìsà fún ọkọ tàbí ìyàwó tàbí alábàákẹ́gbẹ́ olùgbé Ọsirélíà

Ẹ̀kọ́ 19

Ọ́fíìsì ilé-ìwé àti ìpàdé òbí-olùkọ́: ìforúkọsílẹ̀, àkọsílẹ̀ abẹ́rẹ́-àjẹsára, àwọn àìní pàtàkì, ìninilára, àti owó-ẹ̀kọ́.

EnglishYorùbáÀlàyé
enrolmentìforúkọsílẹ̀ (enrolment)Ìlànà fíforúkọsílẹ̀ ní ilé-ìwé tàbí ẹ̀kọ́
immunisation recordsàkọsílẹ̀ abẹ́rẹ́-àjẹsáraÀkọsílẹ̀ àwọn abẹ́rẹ́-àjẹsára tí ọmọ ti gbà
birth certificateìwé-ẹ̀rí ìbíÌwé-òfin tó fi ọjọ́ àti ibi ìbí ẹnì kan hàn
special needsàwọn àìní pàtàkì (special needs)Àtìlẹ́yìn àfikún tó nílò fún ẹ̀kọ́ tàbí àìlera
IEPètò-ẹ̀kọ́ ẹnìkọ̀ọ̀kan (IEP)Ètò-ẹ̀kọ́ àkànṣe fún akẹ́kọ̀ọ́ tó ní àwọn àìní pàtàkì
EAL/DGẹ̀ẹ́sì gẹ́gẹ́ bí èdè àfikún (EAL/D)Àtìlẹ́yìn fún àwọn tí Gẹ̀ẹ́sì kì í ṣe èdè-ìbílẹ̀ wọn
TAFETAFEIlé-ẹ̀kọ́ ìkọ́ṣẹ́-ọnà àti ẹ̀kọ́-síwájú ní Ọsirélíà
apprenticeshipiṣẹ́-ìkọ́ṣẹ́ (apprenticeship)Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ níbi tí ènìyàn ti ń kọ́ iṣẹ́-ọnà nígbà tí ó ń ṣiṣẹ́
academic integrityìwà-òtítọ́ nínú ẹ̀kọ́ (academic integrity)Ìwà-òtítọ́ nínú iṣẹ́-ẹ̀kọ́, láìsí ìyànjẹ tàbí ìjí-iṣẹ́-ẹlòmíràn
plagiarismìjí-iṣẹ́-ẹlòmíràn (plagiarism)Gbígbé iṣẹ́ ẹlòmíràn kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ti ara-ẹni
scholarshipẹ̀bùn-ẹ̀kọ́ (scholarship)Ẹ̀bùn-owó láti ràn ní ìnáwó ẹ̀kọ́ lọ́wọ́
tuition feesowó-ẹ̀kọ́ (tuition fees)Owó tí a ń san fún ẹ̀kọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́
HECS-HELPHECS-HELPÀwìn akẹ́kọ̀ọ́ ìjọba tí a ń san padà nípasẹ̀ owó-orí nígbà tí owó-wíwọlé bá kọjá ààlà
credit transferìgbé-ẹ̀kọ́-kọjá (credit transfer)Gbígba ẹ̀kọ́ tí a ti parí ní ilé-ẹ̀kọ́ mìíràn
graduationayẹyẹ ìparí-ẹ̀kọ́ (graduation)Ayẹyẹ ìparí ẹ̀kọ́ àti gbígba ìwé-ẹ̀rí
bullyingìninilára (bullying)Ìwà-ipá àtúnwí láti dẹ́rù ba ẹnì kan
school welfare fundowó-ìrànwọ́ ilé-ìwé (school welfare fund)Owó láti ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ pẹ̀lú àwọn ìnáwó bíi aṣọ-ilé-ìwé àti ohun-èlò
parent-teacher meetingìpàdé òbí-olùkọ́Ìpàdé láàrin àwọn òbí àti àwọn olùkọ́ láti jíròrò bí ọmọ ṣe ń tẹ̀síwájú
exchange programètò-ìpààrọ̀ akẹ́kọ̀ọ́ (exchange program)Ètò tí akẹ́kọ̀ọ́ ti ń lọ kọ́ ẹ̀kọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ ní orílẹ̀-èdè mìíràn fún ìgbà díẹ̀

Ìrànlọ́wọ́ àwùjọ 20

Ìpè Centrelink ni ìjíròrò tí ẹ ó gbọ́ jù: JobSeeker Payment, Youth Allowance, sáà-ìdúró, myGov, àti àwọn ìwé tí wọ́n ní kí ẹ mú wá.

EnglishYorùbáÀlàyé
JobSeeker PaymentJobSeeker PaymentÌsanwó-ìrànlọ́wọ́ fún àwọn aláìníṣẹ́ tó ń fi taratara wá iṣẹ́
Family Tax BenefitFamily Tax BenefitÌsanwó láti ran àwọn ìdílé lọ́wọ́ pẹ̀lú ìnáwó títọ́ ọmọ
redundancyìmúkúrò-iṣẹ́ (redundancy)Pípàdánù iṣẹ́ nítorí pé a kò nílò ipò náà mọ́
severance payowó-ìfòpin-iṣẹ́ (severance pay)Owó tí a fún nígbà tí iṣẹ́ bá parí nítorí ìmúkúrò-iṣẹ́
waiting periodsáà-ìdúró (waiting period)Àkókò kí ìsanwó tàbí àǹfààní tó bẹ̀rẹ̀
myGovmyGovẸnu-ọ̀nà orí-ayélujára ìjọba Ọsirélíà fún wíwọlé sí àwọn iṣẹ́ bíi Centrelink, Medicare, ATO
NDISNDISÈtò-ìdáàbòbò àìlera orílẹ̀-èdè tó ń pèsè àtìlẹ́yìn fún àwọn aláàbọ̀-ara
Home Care PackageHome Care PackageÀtìlẹ́yìn ìtọ́jú-àgbà tí ìjọba ń sanwó fún, tí a ń pèsè nínú ilé ẹni
respite careìtọ́jú-ìsinmi (respite care)Ìtọ́jú fún ìgbà díẹ̀ láti fún àwọn olùtọ́jú déédéé ní ìsinmi
domestic violence refugeibi-ìsádi ìwà-ipá-ìdílé (domestic violence refuge)Ibi àìléwu fún àwọn tó ń sá fún ìwà-ipá ìdílé
emergency housingilé-gbígbé pàjáwìrì (emergency housing)Ibùgbé fún ìgbà díẹ̀ fún àwọn tó wà nínú àìní kánjúkánjú
food bankbáńkì-oúnjẹ (food bank)Ibi tó ń pèsè oúnjẹ ọ̀fẹ́ fún àwọn aláìní
TISTISIṣẹ́-ìtúmọ̀-èdè ọ̀fẹ́ ìjọba
self-exclusionìfòfindè-ara-ẹni (self-exclusion)Fífòfindè ara-ẹni kúrò nínú àwọn ibi-tẹ́tẹ́ tàbí áàpù tẹ́tẹ́ fúnra-ẹni
Youth AllowanceYouth AllowanceÌsanwó fún àwọn ọ̀dọ́ tó ń kọ́ ẹ̀kọ́, tó ń gba ìdánilẹ́kọ̀ọ́, tàbí tó ń wá iṣẹ́
Working with Children CheckWorking with Children CheckÀyẹ̀wò-ẹ̀yìn tó pọn dandan fún ẹnikẹ́ni tó bá ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ọmọdé
AMEPAMEPÈtò-Gẹ̀ẹ́sì fún aṣíkiri àgbà, ẹ̀kọ́ Gẹ̀ẹ́sì ọ̀fẹ́ fún àwọn aṣíkiri tuntun
SESSESIṣẹ́-pàjáwìrì ìpínlẹ̀ tó ń dáhùn sí ìkún-omi, ìjì, àti àwọn pàjáwìrì mìíràn
carer supportàtìlẹ́yìn-olùtọ́jú (carer support)Àwọn iṣẹ́ àti ìsanwó fún àwọn tó ń tọ́jú ẹni tó ní àìlera tàbí àìsàn

Iṣẹ́ 20

Ibi iṣẹ́ ni: ìmúkúrò-iṣẹ́, superannuation tí agbanisíṣẹ́ kò san, ìṣètò-iṣẹ́ rírọ̀, àti ìjà tí ó dé ọ̀dọ̀ Fair Work Commission.

EnglishYorùbáÀlàyé
forklift licenceìwé-àṣẹ forklift (forklift licence)Ìwé-àṣẹ tó ń jẹ́ kí o lè ṣiṣẹ́ ẹ̀rọ-agbé-ẹrù forklift
WHSWHSÒfin ìlera àti ààbò iṣẹ́ tó ń dáàbò bo àwọn òṣìṣẹ́ lọ́wọ́ ìpalára
PPEPPEOhun-èlò ìdáàbòbò ara-ẹni bíi àṣíborí, ìbọ̀wọ́, àti gílásì-ojú
unfair dismissalìlé-kúrò aláìṣòótọ́ (unfair dismissal)Lílé kúrò nínú iṣẹ́ láìní ìdí tó dúró
Fair Work CommissionFair Work CommissionÀjọ ìjọba Ọsirélíà tó ń yanjú àwọn àríyànjiyàn ibi-iṣẹ́
superannuationsuperannuation (super)Ìfowópamọ́-ìfẹ̀yìntì dandan tí àwọn agbanisíṣẹ́ ń san ní Ọsirélíà
TFNTFNNọ́mbà-ìwé owó-orí àkànṣe tí ATO ń pèsè fún ète owó-orí
redundancyìmúkúrò-iṣẹ́ (redundancy)Pípàdánù iṣẹ́ nítorí pé a kò nílò ipò náà mọ́
performance reviewàyẹ̀wò-iṣẹ́ (performance review)Ìpàdé déédéé láti jíròrò bí òṣìṣẹ́ ṣe ń ṣe iṣẹ́ rẹ̀ tó
flexible work arrangementìṣètò-iṣẹ́ rírọ̀ (flexible work arrangement)Ṣíṣiṣẹ́ láti ilé, ní àkókò-díẹ̀, tàbí ní wákàtí tí a ṣàtúnṣe
minimum wageowó-ọ̀yà tó kéré jùlọ (minimum wage)Owó-ọ̀yà tó kéré jùlọ tí òfin gbà láàyè láti san
workers' compensationẹ̀san-iṣẹ́ òṣìṣẹ́ (workers' compensation)Ìdáàbòbò tó ń bo àwọn òṣìṣẹ́ tó fara pa níbi-iṣẹ́
long service leaveìsinmi-iṣẹ́-gígùn (long service leave)Ìsinmi tí a ń san owó rẹ̀ fún àwọn òṣìṣẹ́ tó ti ṣiṣẹ́ fún agbanisíṣẹ́ kan náà fún ọ̀pọ̀ ọdún
workplace bullyingìninilára ibi-iṣẹ́ (workplace bullying)Ìwà tí kò bọ́gbọ́n mu tí a ń hù léraléra sí òṣìṣẹ́ níbi-iṣẹ́
workplace discriminationìyàsọ́tọ̀ ibi-iṣẹ́ (workplace discrimination)Ìtọ́jú aláìṣòótọ́ sí òṣìṣẹ́ nítorí ẹ̀yà, ìbálòpọ̀, ọjọ́-orí, tàbí àìlera níbi-iṣẹ́
unionẹgbẹ́-òṣìṣẹ́ (union)Àjọ tó ń ṣojú fún àwọn ẹ̀tọ́ òṣìṣẹ́
apprenticeakẹ́kọ̀ọ́-iṣẹ́-ọnà (apprentice)Ẹni tó ń kọ́ iṣẹ́-ọnà nígbà tó ń ṣiṣẹ́
probation periodsáà-ìdánwò (probation period)Sáà-ìdánwò ní ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tuntun
salary sacrificesalary sacrificeÌṣètò láti san fún àwọn ìnáwó láti inú owó-ọ̀yà kí a tó yọ owó-orí
return to work planètò-ìpadà-síṣẹ́ (return to work plan)Ètò láti ran òṣìṣẹ́ tó fara pa lọ́wọ́ láti padà síṣẹ́ díẹ̀díẹ̀

Ìdáàbòbò (insurance) 19

Lẹ́yìn jàǹbá ọkọ̀ ni ìjíròrò ìdáàbòbò sábà ń wáyé: excess, ẹ̀bẹ̀, ẹnikẹta, iye-ọjà, àti ìdí tí wọn kò fi fẹ́ san.

EnglishYorùbáÀlàyé
premiumowó-ìdáàbòbò (premium)Iye tí o ń san déédéé fún ìdáàbòbò
excessexcessIye tí o ń san fúnra-rẹ kí ìdáàbòbò tó bo ìyókù
claimẹ̀bẹ̀ (claim)Ìbéèrè sí ilé-ìdáàbòbò fún ìsanwó lẹ́yìn àdánù tàbí ìṣẹ̀lẹ̀
policyìwé-ìdáàbòbò (policy)Ìwé-àdéhùn ìdáàbòbò
total lossàdánù-pátápátá (total loss)Nígbà tí ọkọ̀ tàbí ohun-ìní bá bàjẹ́ ré kọjá àtúnṣe
no-claims bonusẹ̀dínwó-àìṣẹ̀bẹ̀ (no-claims bonus)Ẹ̀dínwó lórí owó-ìdáàbòbò fún àìṣe ẹ̀bẹ̀ kankan
third partyẹnikẹta (third party)Ẹlòmíràn tó wà nínú jàǹbá tàbí ìṣẹ̀lẹ̀
public liabilityojúṣe-àwùjọ (public liability)Ìdáàbòbò tó ń bo ìpalára tàbí ìbàjẹ́ sí àwùjọ
income protectionìdáàbòbò-owó-wíwọlé (income protection)Ìdáàbòbò tó ń rọ́pò owó-wíwọlé tí o kò bá lè ṣiṣẹ́ nítorí àìsàn tàbí ìpalára
life insuranceìdáàbòbò-ẹ̀mí (life insurance)Ìdáàbòbò tó ń san owó fún àwọn ẹbí nígbà tí ẹni tó ní i bá kú
CTPCTPÌdáàbòbò-ọkọ̀ dandan tó ń bo ìpalára sí àwọn ẹlòmíràn
agreed valueiye-àfohùnṣọ̀kan (agreed value)Ìsanwó ìdáàbòbò jẹ́ iye tí a ti fohùnṣọ̀kan lé lórí tẹ́lẹ̀
market valueiye-ọjà (market value)Ìsanwó ìdáàbòbò tó dá lórí iye-ọjà lọ́wọ́lọ́wọ́
contents insuranceìdáàbòbò-ohun-inú-ilé (contents insurance)Ìdáàbòbò tó ń bo àwọn ohun-ìní inú ilé
ambulance coverìdáàbòbò ọkọ̀-aláìsàn (ambulance cover)Ìdáàbòbò tàbí jíjẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ tó ń bo àwọn owó ọkọ̀-aláìsàn
Medicare Levy SurchargeMedicare Levy SurchargeOwó-orí àfikún fún àwọn tó ń rí owó púpọ̀ láìní ìdáàbòbò-ìlera aládàáni
LHC loadingLHC loadingOwó-ìdáàbòbò àfikún fún ìfàsẹ́yìn ìdáàbòbò-ìlera aládàáni lẹ́yìn ọjọ́-orí 30
AFCAAFCAÀjọ tó ń bójú tó àwọn ẹ̀sùn nípa ìdáàbòbò, báńkì, àti super
ombudsmanombudsmanÒṣìṣẹ́ òmìnira tó ń ṣèwádìí àwọn ẹ̀sùn lòdì sí àwọn àjọ

Ọjà àti ẹ̀tọ́ oníbàárà 18

Ìjà ọjà ni: fóònù tó bàjẹ́ tí olùtà kọ̀ láti dá owó rẹ̀ padà, ìdánilójú-ọjà, sáà-ìtutù, àti ẹ̀sùn tí ó lọ sí Fair Trading.

EnglishYorùbáÀlàyé
Australian Consumer LawÒfin Oníbàárà Ọsirélíà (Australian Consumer Law)Òfin àpapọ̀ tó ń dáàbò bo ẹ̀tọ́ àwọn oníbàárà nígbà rírà ọjà àti iṣẹ́
refundìdá-owó-padà (refund)Owó tí a dá padà fún oníbàárà fún ọjà tàbí iṣẹ́
warrantyìdánilójú-ọjà (warranty)Ìlérí pé ọjà yóò ṣiṣẹ́ fún sáà kan
consumer guaranteeìdánilójú oníbàárà (consumer guarantee)Àwọn ẹ̀tọ́ lábẹ́ òfin Ọsirélíà pé àwọn ọjà gbọ́dọ̀ ní dídára tí a lè tẹ́wọ́ gbà
major failureìkùnà-ńlá (major failure)Ìṣòro tó le koko tó ń mú kí ọjà léwu tàbí kí ó má bá ète mu
Fair TradingFair TradingÀjọ ìjọba ìpínlẹ̀ tó ń bójú tó àwọn ẹ̀sùn oníbàárà
ACCCACCCÀjọ tó ń fipá mú òfin oníbàárà ní gbogbo orílẹ̀-èdè
receiptìwé-ẹ̀rí-owó (receipt)Ìwé tó fi hàn pé a ti san owó fún ọjà tàbí iṣẹ́
chargebackìyí-owó-padà (chargeback)Yíyí ìsanwó káàdì-igbèsè padà nípasẹ̀ báńkì nígbà tí olùtà kò bá fẹ́ dá owó padà
cooling-off periodsáà-ìtutù (cooling-off period)Sáà kúkúrú lẹ́yìn fífọwọ́sí àdéhùn tí o ti lè fagilé
smart metermítà-ọlọ́gbọ́n (smart meter)Mítà-iná díjíítà tó ń ṣàkọsílẹ̀ ìlò ní àkókò gidi
energy ombudsmanombudsman-agbára (energy ombudsman)Àjọ òmìnira tó ń yanjú àwọn àríyànjiyàn pẹ̀lú àwọn ilé-iṣẹ́ agbára
food poisoningmájèlé-oúnjẹ (food poisoning)Àìsàn tó ń ṣẹlẹ̀ látàrí jíjẹ oúnjẹ tó ti bàjẹ́ tàbí tó ní kòkòrò-àrùn
lienẹ̀tọ́-ìdìmú (lien)Ẹ̀tọ́ lábẹ́ òfin láti dìmú ohun-ìní ẹnì kan títí tí a ó fi san gbèsè
ABNABNNọ́mbà-iṣòwò àkànṣe fún àwọn iṣòwò ní Ọsirélíà
small claims tribunalilé-ẹjọ́ ẹ̀bẹ̀ kékeré (small claims tribunal)Ilé-ẹjọ́ fún àwọn àríyànjiyàn aráàlú kékeré, sábà ní abẹ́ dọ́là 25,000
scamìtànjẹ (scam)Ètò aláìṣòótọ́ láti tan ẹnì kan jẹ owó
ScamWatchScamWatchOjú-òpó ìjọba Ọsirélíà tó ń pèsè ìsọfúnni nípa àwọn ìtànjẹ

Ilé gbígbé 19

Onílé, ilé-iṣẹ́ abániwálé àti ayàlégbé: owó-ìdúró tí wọn kò dá padà, ìjábọ̀-ipò, ìlọsókè owó-iyàrá, ìlé-jáde, àti strata.

EnglishYorùbáÀlàyé
bondowó-ìdúró (bond)Owó-ìdánilójú tí a san ní ìbẹ̀rẹ̀ àdéhùn-háyà
condition reportìjábọ̀-ipò (condition report)Ìwé tó ṣàkọsílẹ̀ ipò ilé ní ìbẹ̀rẹ̀ àdéhùn-háyà
fair wear and tearwíwọ̀ àti yíya tó bọ́gbọ́n mu (fair wear and tear)Ìbàjẹ́ déédéé tó ń wá látàrí lílò ojoojúmọ́
rent increaseìlọsókè owó-iyàrá (rent increase)Ìgbéga owó-iyàrá tí onílé ń béèrè
evictionìlé-jáde (eviction)Fífipá mú ẹni láti kúrò nínú ilé-háyà
leaseàdéhùn-háyà (lease)Àdéhùn lábẹ́ òfin láàrin onílé àti ayàlégbé
stratastrataÈtò-ìní-ilé níbi tí a ti ń pín àwọn agbègbè-àjọpọ̀
stamp dutyowó-orí-èdìdì (stamp duty)Owó-orí ìjọba tí a san nígbà rírà ilé
First Home Owner GrantFirst Home Owner GrantẸ̀bùn-owó ìjọba láti ran àwọn olùra-ilé-àkọ́kọ́ lọ́wọ́
conveyancerakọ́ṣẹ́mọṣẹ́-ìgbé-ilé-kọjá (conveyancer)Akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tó ń bójú tó ìgbé-ìní-ilé-kọjá lábẹ́ òfin
LMILMIÌdáàbòbò tó ń dáàbò bo báńkì tí o bá yá ju ìdá 80 nínú ọgọ́rùn-ún iye ilé lọ
offset accountàkàǹtì offset (offset account)Àkàǹtì ìfowópamọ́ tó so mọ́ àwìn-ilé tó ń dín èlé kù
public housingilé-gbígbé ìjọba (public housing)Ilé-háyà tí ìjọba ní fún àwọn tó ní owó-wíwọlé kékeré
rent assistanceìrànlọ́wọ́ owó-iyàrá (rent assistance)Ìsanwó Centrelink láti ṣèrànwọ́ nínú sísan owó-iyàrá
NBNNBNÀwọ̀n-íńtánẹ́ẹ̀tì orílẹ̀-èdè Ọsirélíà
subleaseàdéhùn-háyà-abẹ́ (sublease)Yíyá apá kan tàbí gbogbo ilé tí o ń háyà fún ẹlòmíràn
noise abatement orderàṣẹ ìdáwọ́-ariwo (noise abatement order)Àṣẹ lábẹ́ òfin láti dín tàbí dáwọ́ ariwo àṣejù dúró
right to quiet enjoymentẹ̀tọ́ sí ìgbádùn ìdákẹ́jẹ́ẹ́ (right to quiet enjoyment)Ẹ̀tọ́ ayàlégbé láti gbé ní àlàáfíà láìní ìyọnu àṣejù
termite inspectionàyẹ̀wò-ikán (termite inspection)Àyẹ̀wò akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ fún ìbàjẹ́ ikán kí a tó ra ilé

Ìṣúná 20

Ilé ìfowópamọ́ ni: owó-ìbẹ̀rẹ̀ fún ilé, òṣùwọ̀n èlé tó ń yípadà, àwìn-ilé, ìfowó-ránṣẹ́ káàkiri-ayé, àti ìtànjẹ phishing.

EnglishYorùbáÀlàyé
savings accountàkàǹtì ìfowópamọ́ (savings account)Àkàǹtì báńkì fún fífi owó pamọ́ tó sì ń rí èlé
transaction accountàkàǹtì ojoojúmọ́ (transaction account)Àkàǹtì báńkì ojoojúmọ́ fún ìfowó-pamọ́, ìyọ-owó, àti àwọn ìsanwó
interest rateòṣùwọ̀n èlé (interest rate)Ìpín tí a ń san lórí àwìn tàbí tí a ń rí lórí ìfowópamọ́
fixed rateòṣùwọ̀n-tó-dúró (fixed rate)Òṣùwọ̀n èlé tó dúró kan náà fún sáà kan
variable rateòṣùwọ̀n tó ń yípadà (variable rate)Òṣùwọ̀n èlé tó lè yípadà bí àkókò ti ń lọ
mortgageàwìn-ilé (mortgage)Àwìn láti ra ilé, tí a fi ilé náà ṣe ìdánilójú rẹ̀
depositowó-ìbẹ̀rẹ̀ (deposit)Ìsanwó àkọ́kọ́ nígbà rírà ilé, sábà ìdá 10–20 nínú ọgọ́rùn-ún iye náà
international transferìfowó-ránṣẹ́ káàkiri-ayé (international transfer)Fífi owó ránṣẹ́ sí orílẹ̀-èdè mìíràn
exchange rateòṣùwọ̀n-ìpààrọ̀ (exchange rate)Iye tí a fi ń yí owó orílẹ̀-èdè kan padà sí ti òmíràn
phishingphishingÌtànjẹ tí àwọn ọ̀daràn ti ń díbọ́n bí àjọ tó ṣe gbẹ́kẹ̀lé láti jí ìsọfúnni ara-ẹni
two-factor authenticationìfọwọ́sí-ọ̀nà-méjì (two-factor authentication)Ìgbésẹ̀-ààbò àfikún nígbà ìwọlé, bíi kóòdù tí a fi ránṣẹ́ sí fóònù rẹ
tax returnọ̀rọ̀-àkọsílẹ̀ owó-orí (tax return)Ọ̀rọ̀-àkọsílẹ̀ owó-wíwọlé ọdọọdún tí a fi sílẹ̀ fún ọ́fíìsì owó-orí
tax refundìdá-owó-orí-padà (tax refund)Owó tí a dá padà fún ọ tí o bá san owó-orí àpọ̀jù
capital gains taxowó-orí èrè ohun-ìní (capital gains tax)Owó-orí lórí èrè láti títa ohun-ìní bíi ilé tàbí àwọn shares
superannuation rolloverìgbé-super-kọjá (superannuation rollover)Gbígbé super rẹ láti fọ́ńdì kan sí òmíràn
FHSSFHSSÈtò tó ń jẹ́ kí a lo ìfowópamọ́ super láti ra ilé àkọ́kọ́
Age PensionAge PensionÌsanwó ìjọba fún àwọn ará Ọsirélíà tó yẹ tó ti pé ọjọ́-orí 67 sókè
assets testàyẹ̀wò-ohun-ìní (assets test)Àyẹ̀wò láti rí bóyá ohun-ìní rẹ wà ní abẹ́ ààlà láti rí àwọn ìsanwó ìjọba
feed-in tariffowó-ìsantà-iná (feed-in tariff)Owó tí o ń rí fún fífi iná-oòrùn àpọ̀jù ránṣẹ́ padà sí àwọn okun-iná
financial counsellorolùdámọ̀ràn-owó (financial counsellor)Akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tó ń pèsè ìmọ̀ràn ọ̀fẹ́ lórí ìṣàkóso gbèsè àti ìnáwó

Àwọn ìbéèrè tí ó wọ́pọ̀

Ṣé àkójọ ọ̀rọ̀ NAATI CCL Yoruba yìí wà lọ́fẹ̀ẹ́?

Bẹ́ẹ̀ ni, gbogbo ọ̀rọ̀ 214 náà wà lórí ojú-ìwé yìí lọ́fẹ̀ẹ́, láìsí ìforúkọsílẹ̀. Kókó mẹ́wàá ni a pín wọn sí, ẹ sì lè wá ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ní Gẹ̀ẹ́sì tàbí ní Yorùbá.

Ṣé mo gbọ́dọ̀ túmọ̀ Centrelink, Medicare àti superannuation sí Yorùbá?

Rárá, ẹ pa orúkọ wọn mọ́ ní Gẹ̀ẹ́sì, gẹ́gẹ́ bí NAATI fúnra rẹ̀ ṣe fi ‘Centrelink’ sílẹ̀ láìtúmọ̀ nínú ìjíròrò Yorùbá ọ̀fẹ́ rẹ̀. Yorùbá kò ní ìpín tirẹ̀ nínú ìlànà èdè CCL tí NAATI tẹ̀ jáde, nítorí náà ìlànà gbogbogbòò ni ó ń ṣiṣẹ́: ọ̀rọ̀ Gẹ̀ẹ́sì tí àwọn tó ń sọ èdè náà ń lò déédéé kò ní pa àmì. Ohun tí àjọ náà ń ṣe ni ó gbọ́dọ̀ kọjá ní Yorùbá, kì í ṣe orúkọ rẹ̀.

Báwo ni kókó mẹ́wàá yìí ṣe bá àwọn kókó ọ̀rọ̀ NAATI mu?

Àwọn kókó ojoojúmọ́ tí NAATI tò jáde fún ìjíròrò CCL ni wọ́n: ìlera, òfin, ìṣíkiri, ẹ̀kọ́, ìrànlọ́wọ́ àwùjọ, iṣẹ́, ìdáàbòbò, ọjà, ilé àti ìṣúná. Ìjíròrò méjì péré ni ìdánwò yín yóò ní, ṣùgbọ́n ẹ kò ní mọ kókó wọn ṣáájú ọjọ́ náà. Ìjíròrò Yorùbá ọ̀fẹ́ ti NAATI kan mẹ́rin nínú wọn nìkan (Education, Employment, Financial, Social Services), ìyẹn sì fi kókó bíi ìlera àti òfin sílẹ̀ láìní ohun èlò òṣìṣẹ́.

Ṣé PDF wà fún àkójọ ọ̀rọ̀ yìí?

Bẹ́ẹ̀ ni, pẹ̀lú àkọọ́lẹ̀ ọ̀fẹ́ ẹ lè gba àkójọ ọ̀rọ̀ 214 náà sílẹ̀ bí PDF láti ojú-ìwé àkójọ ọ̀rọ̀ Gẹ̀ẹ́sì wa. Gẹ̀ẹ́sì ni àlàyé tí ó wà nínú rẹ̀. Ojú-ìwé yìí ni ẹ ó lò fún ọ̀wọ̀n Yorùbá, láìsí ìforúkọsílẹ̀.

Ṣé àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí wà bí káàdì ìrántí (flashcards) nínú Lingo Copilot CCL?

Bẹ́ẹ̀ ni, ọ̀rọ̀ 214 kan náà wà bí káàdì ìrántí, ètò Starter ọ̀fẹ́ sì fún yín ní ààyè sí wọn. Nínú browser ni ó ń ṣiṣẹ́, lórí fóònù tàbí kọ̀ǹpútà, nítorí náà ẹ lè ṣàtúnyẹ̀wò wọn nínú ọkọ̀.

Ṣé ìtumọ̀ Yorùbá tí ó wà níbí ni ìdáhùn tí NAATI ń fẹ́?

Rárá, ìdáhùn kan ṣoṣo kò sí fún ọ̀pọ̀ nínú wọn. A kò rí àtòjọ ọ̀rọ̀ Yorùbá kankan tí NAATI tẹ̀ jáde; ìjíròrò ọ̀fẹ́ rẹ̀ mẹ́rin nìkan ni a ní ẹ̀rí lára rẹ̀, àwa ni a sì ṣe ìyókù. Ohun tí wọ́n ń wọ̀n ni bóyá ìtumọ̀ náà kọjá ní kíkún; bí ọ̀rọ̀ mìíràn tí àwọn Yorùbá yé bá ṣe iṣẹ́ náà, ó tọ́.

Ọ̀rọ̀ tí ẹ kọ́ gbọ́dọ̀ jáde lẹ́nu yín nínú ìjíròrò

Àdánwò kíkún kan àti ìdánrawò kan wà lọ́fẹ̀ẹ́. Ẹ ó gbọ́ àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí nínú ìjíròrò gidi, AI náà yóò sì sọ èwo ni ó bọ́ sílẹ̀ nínú apá kọ̀ọ̀kan.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ lọ́fẹ̀ẹ́

Kò sí káàdì ìsanwó. Àdánwò kíkún kan àti ìdánrawò kan wà lọ́fẹ̀ẹ́.